{"id":1744,"date":"2021-02-22T10:57:06","date_gmt":"2021-02-22T10:57:06","guid":{"rendered":"https:\/\/agefriendlyhomes.ie\/topics\/ta-se-tabhachtach-duinn-go-leir-go-mbeimid-compordach-agus-slaintiuil-nios-deanai-sa-saol-ta-ionchais-dhaoine-breacaosta-ag-athru-ta-na-seandaoine-nua-nios-slaintiula-nios-gniomh\/"},"modified":"2022-01-11T19:01:39","modified_gmt":"2022-01-11T19:01:39","slug":"ta-se-tabhachtach-duinn-go-leir-go-mbeimid-compordach-agus-slaintiuil-nios-deanai-sa-saol-ta-ionchais-dhaoine-breacaosta-ag-athru-ta-na-seandaoine-nua-nios-slaintiula-nios-gniomh","status":"publish","type":"topics","link":"https:\/\/agefriendlyhomes.ie\/ga\/\u00e1bhair\/pleanail-dearadh-aoisbhauil\/ta-se-tabhachtach-duinn-go-leir-go-mbeimid-compordach-agus-slaintiuil-nios-deanai-sa-saol-ta-ionchais-dhaoine-breacaosta-ag-athru-ta-na-seandaoine-nua-nios-slaintiula-nios-gniomh\/","title":{"rendered":"Dearadh Uil\u00edoch"},"content":{"rendered":"\n<p>Sainmh\u00edn\u00edtear Dearadh Uil\u00edoch san Acht um M\u00edchumas 2005 mar <em>\u201cdearadh agus comhdh\u00e9anamh timpeallachta ionas gur f\u00e9idir rochtain a fh\u00e1il uirthi, \u00ed a thuiscint agus a \u00fas\u00e1id a mh\u00e9id is ind\u00e9anta, ar an mbealach is neamhsple\u00e1iche agus is n\u00e1d\u00fartha agus is f\u00e9idir, sa raon c\u00e1sanna is leithne agus gan g\u00e1 le hoiri\u00fan\u00fa, modhn\u00fa, gairis ch\u00fanaimh n\u00f3 r\u00e9itigh speisialaithe, ag daoine d&#8217;aon aois n\u00f3 m\u00e9id n\u00f3 a bhfuil aon chumas n\u00f3 m\u00edchumas coirp, c\u00e9adfach, meabhairshl\u00e1inte n\u00f3 intleacht\u00fail ar leith acu.&#8221;<\/em><\/p>\n\n<p>Is \u00e9ard at\u00e1 i gceist le Dearadh Uil\u00edoch tithe agus timpeallachta\u00ed a chruth\u00fa at\u00e1 \u00e9asca do dhaoine a \u00fas\u00e1id agus a l\u00e9ir\u00edonn go dtagann athr\u00fa ar chumas ag gach duine agus iad ag dul ar aghaidh tr\u00ed na c\u00e9imeanna \u00e9ags\u00fala d\u00e1 saol. T\u00e1 s\u00e9 t\u00e1bhachtach do dhearth\u00f3ir\u00ed \u00fas\u00e1ideoir\u00ed ionchasacha uile an t\u00ed a chur san \u00e1ireamh le linn an phr\u00f3isis dhearaidh d\u2019fhonn teach a chruth\u00fa nach gcuireann cosc ar gr\u00fapa\u00ed \u00e1irithe \u00f3 bheith rannph\u00e1irteach i ngn\u00e1thghn\u00edomha\u00edochta\u00ed laeth\u00fala. L\u00e9ir\u00edtear le taith\u00ed gur minic a chrutha\u00edonn freastal ar riachtanais daoine faoi mh\u00edchumas n\u00f3 daoine aosta r\u00e9itigh dearaidh a th\u00e9ann chun leasa raon n\u00edos leithne gr\u00fapa\u00ed \u00fas\u00e1ideoir\u00ed, lena n-\u00e1ir\u00edtear daoine le leana\u00ed \u00f3ga i mbugaithe, daoine le gortuithe sealadacha n\u00f3 a bhfuil bag\u00e1iste n\u00f3 trosc\u00e1n trom \u00e1 n-iompar acu.<\/p>\n\n<p>Is iad pr\u00edomhphrionsabail an Dearaidh Uil\u00edoch:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"http:\/\/universaldesign.ie\/What-is-Universal-Design\/The-7-Principles\/#p1\" rel=\"noopener\">Prionsabal 1: \u00das\u00e1id Chothrom<\/a><\/li><li><a href=\"http:\/\/universaldesign.ie\/What-is-Universal-Design\/The-7-Principles\/#p2\" rel=\"noopener\">Prionsabal 2: Sol\u00fabthacht le linn \u00das\u00e1ide<\/a><\/li><li><a href=\"http:\/\/universaldesign.ie\/What-is-Universal-Design\/The-7-Principles\/#p3\" rel=\"noopener\">Prionsabal 3: \u00das\u00e1id Shimpl\u00ed agus Iomasach<\/a><\/li><li><a href=\"http:\/\/universaldesign.ie\/What-is-Universal-Design\/The-7-Principles\/#p4\" rel=\"noopener\">Prionsabal 4: Faisn\u00e9is Inbhraite<\/a><\/li><li><a href=\"http:\/\/universaldesign.ie\/What-is-Universal-Design\/The-7-Principles\/#p5\" rel=\"noopener\">Prionsabal 5: Lamh\u00e1ltas i leith Earr\u00e1ide<\/a><\/li><li><a href=\"http:\/\/universaldesign.ie\/What-is-Universal-Design\/The-7-Principles\/#p6\" rel=\"noopener\">Prionsabal 6: Iarracht Fhisici\u00fail \u00cdseal<\/a><\/li><li><a href=\"http:\/\/universaldesign.ie\/What-is-Universal-Design\/The-7-Principles\/#p7\" rel=\"noopener\">Prionsabal 7: M\u00e9id agus Sp\u00e1s le haghaidh Cur Chuige agus \u00das\u00e1id<\/a><\/li><\/ul>\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.gov.ie\/en\/publication\/1d2af-building-regulations\/\" rel=\"noopener\">Cuid M (Rochtain agus \u00das\u00e1id)<\/a> T\u00e1 s\u00e9 mar aidhm ag na Rialach\u00e1in Foirgn\u00edochta cur chuige uilechuimsitheach a choth\u00fa maidir le dearadh agus t\u00f3g\u00e1il na timpeallachta t\u00f3gtha agus t\u00e1 s\u00e9 mar bhonn agus taca le feals\u00fanacht an Dearaidh Uil\u00edoch. \u00c9il\u00edonn <a href=\"https:\/\/www.gov.ie\/en\/publication\/1d2af-building-regulations\/\" rel=\"noopener\">Cuid M (Rochtain agus \u00das\u00e1id) <\/a>go nd\u00e9antar sol\u00e1thar leordh\u00f3thanach do dhaoine le go mbeidh siad in ann rochtain a fh\u00e1il ar fhoirgneamh, a shaor\u00e1id\u00ed agus a phurl\u00e1in agus in ann iad a \u00fas\u00e1id. Leagtar amach i <a href=\"https:\/\/www.gov.ie\/en\/publication\/78e67-technical-guidance-document-m-access-and-use\/\" rel=\"noopener\">nDoicim\u00e9ad Treorach Teicni\u00fail M (TGD M)<\/a>\u00a0treoir maidir leis an leibh\u00e9al \u00edosta sol\u00e1thair chun riachtanais Chuid M i gcleachtas a chomhl\u00edonadh. Ba cheart d\u00f3ibh si\u00fad a bhfuil baint acu le dearadh agus t\u00f3g\u00e1il foirgneamh aird a thabhairt ar fheals\u00fanacht dearaidh an Dearaidh Uil\u00edoch \u00e1fach agus smaoineamh ar fhor\u00e1lacha breise a dh\u00e9anamh nuair is ind\u00e9anta agus is iomchu\u00ed. Chun na cr\u00edche sin, tugtar liosta tagairt\u00ed \u00fas\u00e1ideacha, a mholann inrochtaineacht n\u00edos fearr, ag deireadh TGD M.<\/p>\n\n<p>Is f\u00e9idir tuilleadh comhairle agus treorach a fh\u00e1il ag an <a href=\"http:\/\/www.universaldesign.ie\" rel=\"noopener\">Ionad Bairr Feabhais i nDearadh Uil\u00edoch<\/a>.<\/p>\n\n<p>T\u00e1 rochtain ar ardaitheoir agus leis an gc\u00f3ir\u00edocht go l\u00e9ir ar url\u00e1r amh\u00e1in, t\u00e1 \u00e1ras\u00e1in oiri\u00fanach go h\u00e1irithe chun freastal ar dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe, fi\u00fa amh\u00e1in d\u00f3ibh si\u00fad a bh\u00edonn siad ag brath ar chathaoireacha rotha\u00ed, agus comhl\u00edonann siad <a href=\"http:\/\/universaldesign.ie\/What-is-Universal-Design\/The-7-Principles\/\" rel=\"noopener\">an ch\u00e9ad phrionsabal den Dearadh Uil\u00edoch<\/a>, tr\u00ed rochtain chothrom ar gach seomra a shol\u00e1thar, ar bhealach cost\u00e9ifeachtach. T\u00e1 s\u00e9 seo f\u00edor go h\u00e1irithe in \u00e1ras\u00e1in plean oscailte at\u00e1 saor \u00f3 bhacainn\u00ed. De ghn\u00e1th n\u00ed f\u00e9idir \u00e1ras\u00e1in ilst\u00f3racha a leathn\u00fa, go h\u00e1irithe chun seomra\u00ed folctha a shol\u00e1thar at\u00e1 in\u00fas\u00e1idte go hioml\u00e1n ag daoine a bhfuil riachtanais speisialta soghluaisteachta acu. Ach leagtar amach in <a href=\"https:\/\/www.gov.ie\/en\/publication\/15f0b-design-standards-for-new-apartments-dsfna-2018\/\" rel=\"noopener\">Caighde\u00e1in Dearaidh d\u2019\u00c1ras\u00e1in Nua<\/a> (2018)\u00a0 an ceanglas go gcaithfear 10% d\u2019achar url\u00e1ir breise a shol\u00e1thar d\u2019fhormh\u00f3r na n-aonad i bhforbairt\u00ed le n\u00edos m\u00f3 n\u00e1 9 n-\u00e1ras\u00e1n. D\u00e1 r\u00e9ir sin, is f\u00e9idir an deis a thap\u00fa laistigh de na limist\u00e9ir \u00e9igeantacha mh\u00e9adaithe url\u00e1ir, d\u2019\u00e1ras\u00e1in leagan amach inmhe\u00e1nach a shol\u00e1thar at\u00e1 oiri\u00fanach do theaghlaigh a d\u2019fh\u00e9adfadh soghluaisteacht laghdaitheach a bhaineann le haois a fhorbairt, ar aon dul go hioml\u00e1n le <a href=\"http:\/\/universaldesign.ie\/What-is-Universal-Design\/The-7-Principles\/\" rel=\"noopener\">Prionsabail an Dearaidh Uil\u00edoch<\/a>, ach gan m\u00f3r\u00e1n costas breise. F\u00e9adann \u00e1ras\u00e1in n\u00edos m\u00f3 den s\u00f3rt sin c\u00f3ir\u00edocht mhaith a shol\u00e1thar don \u00e9ags\u00falacht is leithne tion\u00f3nta\u00ed.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Naisc \u00das\u00e1ideacha<\/h2>\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"http:\/\/universaldesign.ie\/Built-Environment\/Building-for-Everyone\/\" rel=\"noopener\">An t\u00dadar\u00e1s N\u00e1isi\u00fanta M\u00edchumais: Ag T\u00f3g\u00e1il do Ch\u00e1ch<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.housinglin.org.uk\/Topics\/browse\/Design-building\/\" rel=\"noopener\">Housing LIN (UK) &#8211; Design Hub<\/a><\/li><\/ul>\n","protected":false},"featured_media":0,"parent":1821,"menu_order":56,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"class_list":["post-1744","topics","type-topics","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agefriendlyhomes.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/topics\/1744","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agefriendlyhomes.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/topics"}],"about":[{"href":"https:\/\/agefriendlyhomes.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/topics"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/agefriendlyhomes.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/topics\/1744\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2200,"href":"https:\/\/agefriendlyhomes.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/topics\/1744\/revisions\/2200"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agefriendlyhomes.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/topics\/1821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agefriendlyhomes.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1744"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}